Vandaag wordt de begroting voor 2016 vastgesteld. Lees hieronder de spreektekst van onze fractievoorzitter Alwin Hietbrink bij de algemene beschouwingen (gesproken tekst geldt).

Vandaag over precies drie weken start in Parijs de 21e VN klimaattop. Doel van de top is te komen tot een nieuw mondiaal klimaatakkoord dat het Kyoto protocol kan vervangen. Met de toezeggingen die er nu liggen gaat het de goede kant op, maar het is nog niet voldoende om de opwarming van de aarde onder de twee graden te houden. Verdere aanscherping van de bijdragen is dus noodzakelijk om na de kater van Kopenhagen [een prachtig Paris-moment te creëren]. Om de onderhandelaars in Parijs op te roepen nu eindelijk een echte doorbraak te bereiken is Marjan Minnesma, directeur van stichting Urgenda, vorige week aan een wandeltocht begonnen van Utrecht naar Parijs. Met haar wandelen veel mensen mee die onze wereldleiders oproepen de opwarming van de aarde een halt toe te roepen en uitleggen wat er allemaal al kan om dat doel te bereiken.



Vandaag over precies drie weken start in Parijs de 21e VN klimaattop. Doel van de top is te komen tot een nieuw mondiaal klimaatakkoord dat het Kyoto protocol kan vervangen. Met de toezeggingen die er nu liggen gaat het de goede kant op, maar het is nog niet voldoende om de opwarming van de aarde onder de twee graden te houden. Verdere aanscherping van de bijdragen is dus noodzakelijk om na de kater van Kopenhagen [een prachtig Paris-moment te creëren]. Om de onderhandelaars in Parijs op te roepen nu eindelijk een echte doorbraak te bereiken is Marjan Minnesma, directeur van stichting Urgenda, vorige week aan een wandeltocht begonnen van Utrecht naar Parijs. Met haar wandelen veel mensen mee die onze wereldleiders oproepen de opwarming van de aarde een halt toe te roepen en uitleggen wat er allemaal al kan om dat doel te bereiken.

 

Terwijl Marjan Minnesma naar Parijs wandelt wordt in Noord-Holland steeds harder op de deur van het provinciehuis geklopt door gemeenten, maatschappelijke initiatieven en inwoners uit onze prachtige provincie. Inwoners die ruimte willen om duurzame energie op te wekken. Inwoners die keer op keer gehinderd worden door een middenbestuur dat rare regels stelt en verkrampt reageert op initiatieven. Eén voorbeeld moet hier volstaan: vorige week nog ontvingen wij een brief van vier gemeenten en een veelheid aan maatschappelijke initiatieven die de provincie oproept om overbodige regels te schrappen en te kiezen voor maatwerk bij de plaatsing van windmolens.

En wat doet deze coalitie? Die maakt werk van een nieuwe beleidsregel om de op te wekken hoeveelheid duurzame energie te maximeren op 685,5 MW. Waarom - vragen deze gemeenten en initiatieven terecht - Waarom is 685,5 MW een maximum en geen minimum? Ik citeer uit de brief: “Het past niet dat de Provincie dit ziet als een maximum en niet als een minimum. Om gevaarlijke klimaatverandering te voorkomen moeten we zo snel mogelijk fossiele brandstoffen vervangen door schone energie. Een maximum stellen aan windenergie en daarbij kansen onbenut laten is gezien de urgentie van het probleem onverklaarbaar.”

GroenLinks is het hier van hartgrondig mee eens. Hoe meer duurzame energie er wordt opgewekt, hoe beter lijkt ons. Deze coalitie denkt daar blijkbaar anders over en levert zo een mooie maar ook treurige illustratie waarom Nederland al jaren op rij het slechtste jongetje van de klimaatklas is. Ook in Noord-Holland gaat korte termijn boekhouden boven een duurzame toekomst.

Gelukkig begint dat besef ook elders in de politiek door te dringen. Wij putten enige hoop uit het feit dat er naar nu blijkt wel degelijk groene D66-ers zijn die echt werk willen maken van duurzame energie. Wij hopen van harte dat de D66 Statenleden de oproep van hun wethouder in Amsterdam en hun eigen congres serieus nemen. Zelfs de VVD in Amsterdam heeft meer dan genoeg van onze starre houding. Het moet niet gekker worden. 

De NPO besteedt deze maand elke dag aandacht aan Marjan Minnesma en haar bondgenoten in het programma Mijlpalen voor Parijs. Ik wil in de rest van mij bijdrage een aantal voorstellen doen voor een groener, duurzamer en socialer Noord-Holland. Kleine stappen misschien, maar als u ze wilt steunen mijlpalen voor Noord-Holland.

Mijlpalen voor NH:

  1. Ruimte voor Groen

Om te beginnen hebben wij de afgelopen maanden uw aandacht gevraagd voor de grote bezuinigingen op natuur en groen. GS blijft weigeren het beestje bij de naam te noemen maar heeft inmiddels wel moeten toegeven dat de storting in de reserve groen door deze coalitie wordt verlaagd met in totaal 105,6 miljoen euro. GroenLinks maakt zich hierover grote zorgen. We zijn wel blij dat die zorgen inmiddels ook bij sommige partijen in de coalitie zijn gaan leven. In de commissie vroeg D66 er aandacht voor en meneer Den Uyl, fractievoorzitter van de PvdA stelde en ik citeer: “De investeringen in groen zijn een debat waard in deze periode”. Om ons daarbij te helpen hebben wij samen met de PvdD een motie opgesteld waarin we GS verzoeken bij de begrotingsbehandeling van 2017 te komen met dekkingsvoorstellen voor de tekorten op het programma groen. De heer Van Liere zal deze motie zo meteen indienen.

Onze zorgen betreffen niet alleen de bezuinigingen op groen, maar ook de onverminderde investeringen in asfalt. Terwijl er meer dan 100 miljoen bij het programma Groen wordt weggehaald stelt GS u bij de behandeling van het PMI voor 2 keer 20 miljoen euro te reserveren voor hogere kapitaallasten vanwege verhoging van de uitgaven (“De kapitaallasten voortvloeiend uit de verhoging van de uitgaven ten opzichte van het PMI 2015, zijnde € 20 miljoen in 2022 en € 20 miljoen in 2023, is door het coalitieakkoord 20152019 mogelijk en verwerkt in onderstaande tabel” [voordracht PMI, p. 3]). Deze coalitie schuift de rekening voor natuur en groen door naar volgende bestuursperiode en investeert nu in oplossingen uit het verleden. Deze coalitie meet ook met twee maten. Terwijl bij de reserve Groen wordt gesteld dat er nog alle tijd is om te zoeken naar financiering omdat er pas in 2022 een tekort ontstaat, moet bij het PMI blijkbaar nu al voor 2022 en 2023 worden bijgepast. GroenLinks denkt dat een koerswijziging onvermijdelijk is om de voorzienbare tekorten in de toekomst op te lossen en wil daar vandaag mee beginnen. Met kleine stapjes zoals ik al eerder zei. Om die reden dienen we een amendement in om een deel van de extra investeringen in infrastructuur te betalen door een kleine verhoging van de motorrijtuigenbelasting (ongeveer 3 euro per jaar voor de gemiddelde autobezitter). Het geld wat daardoor vrijkomt – 16,2 miljoen euro over 4 jaar - kan worden gestort in de reserve groen. Het kan naar onze mening niet zo zijn dat de provincie 10 jaar lang grote investeringen doet in asfalt zonder één keer de motorrijtuigenbelasting te verhogen. Dat ging en gaat ten koste van andere kerntaken van de provincie.

 

  1. Behoud en versterken van de biodiversiteit:

Onze tweede mijlpaal heeft betrekking op het versterken van de biologische en duurzame landbouw. Wij betreuren het dat deze coalitie geen doelen heeft gesteld voor het vergroten van het areaal biologische of duurzame landbouw. In de verkiezingsprogramma’s van PvdA en D66 werden hier nog mooie doelstellingen voor geformuleerd en de PvdA kwam zelfs met een plan om het areaal biologische landbouw in 2019 naar 10% te verhogen. Van dat plan hebben we na de verkiezingen helaas niets meer gehoord. In plaats daarvan stelt de coalitie 1,2 miljoen euro beschikbaar om te komen tot het verduurzamen van de landbouw. Met dat streven is op zich niets mis maar wij missen wel een zekere focus. Vandaar dat wij willen voorstellen om bij de op te stellen beleidsagenda economie en landbouw voor zover die betrekking heeft op de verduurzaming van de landbouw het behoud en versterken van de biodiversiteit leidend te maken. Met die biodiversiteit is het immers treurig gesteld. Volgens een recent rapport van Alterra is van de oorspronkelijke biodiversiteit in Noord-Holland nog maar 15% over. Alterra stelt ook dat buiten het vergroten van het NNN de belangrijkste winst op dit punt te behalen valt bij de landbouw. Vandaar onze motie

 

  1. Leefbaarheid.

Naast natuur en biologische landbouw wil GroenLinks uw aandacht vragen voor de leefbaarheid in NHN. De concessie die volgend jaar uitgegeven gaat worden voor het openbaar vervoer in die regio dient naar onze mening hogere eisen te stellen aan de bereikbaarheid dan een OV concessie in stedelijk gebied. Ook hier is maatwerk het toverwoord. GS komt in haar teleurstellende reactie op een voorstel hierover in de Statenbrede annex niet verder dan een herhaling van de Visie OV 2020 die wij in 2012 vaststelden. GroenLinks wil vooruitlopend op de discussie die we volgend jaar gaan voeren over de concessie NHN aan de gedeputeerde vragen met informatie te komen die inzichtelijk maakt welke kosten er verbonden zijn aan een ruimer aanvullend netwerk, bv. door een fijnmaziger netwerk (bv. bereikbaarheid van alle kernen met 2.000 of 2.500 ipv 3.000 inwoners), een hogere frequentie of een combinatie van beide. Die informatie kunnen we dan betrekken bij de politieke discussie over het Programma van Eisen voor de concessie in de commissie. Wij vragen op dit punt een toezegging van de gedeputeerde.

4. Cultuur: Karavaan

Onze vierde mijlpaal betreft het cultuurbeleid in NH. Wij zijn blij dat de coalitie mee wil blijven doen aan cultuureducatie met kwaliteit en geld beschikbaar stelt voor cultureel erfgoed. We maken ons tegelijkertijd grote zorgen over de gevolgen die de bezuinigingen van deze coalitie hebben op de rest van het culturele veld. Bij de Cultuurcompagnie raken 23 van de 38 mensen hun baan kwijt. De Karavaan verzorgde jarenlang cultuur van topkwaliteit en krijgt volgend jaar geen cent meer. Voor Karavaan willen we hier een lans breken. Mogelijk dat zij in aanmerking komen voor het budget dat beschikbaar komt voor culturele uitingen van (boven)regionaal belang. Daarvoor moet eerst beleid worden opgesteld en daarop willen we hier niet vooruitlopen. Wij doen wel een dringend beroep op de Staten om Karavaan voor het komende seizoen een overbruggingskrediet van 100.000 euro te geven. Karavaan is druk bezig om een doorstart te onderzoeken, juist ook samen met gemeenten in de regio NHN. Wij vinden dat dit initiatief ondersteuning verdient.  Vandaar het volgende en ons laatste amendement [amendement voorlezen].

5. Circulaire economie

Terug naar de klimaattop in Parijs en ter afsluiting naar onze vijfde mijlpaal: de circulaire economie. GS heeft haar eerste, voorzichtige stappen gezet om te verkennen hoe zij een bijdrage kan leveren aan het dichter bij brengen van een circulaire economie. Wij zijn blij dat de provincie NH op dit gebied een verantwoordelijkheid voelt en hebben met belangstelling kennis genomen van de Verkenning die GS ons voor de zomer deed toekomen. De behandeling van de begroting lijkt ons wel de aangewezen plek om hier een aantal kanttekeningen te plaatsen. Allereerst moeten we constateren dat de financiële ambitie van GS in alle gepresenteerde scenario’s zeer beperkt is. Zelfs in het meest vergaande scenario “de provincie als koploper” gaat het om een bedrag van een half miljoen tot 3 miljoen euro voor 4 jaar. Dat bedrag verbleekt natuurlijk bij de 40 miljoen die vandaag van ons wordt gevraagd voor nieuwe investeringen in infrastructuur. Onze tweede kanttekening leidt tot een vraag. In de begroting en het coalitieakkoord hebben wij nergens een reservering kunnen vinden voor deze ambitie van GS. Klopt dat of hebben we die over het hoofd gezien? Ons  bereiken bovendien geluiden dat de provincie vooruitlopend op nieuw beleid nu al de bijdrage aan vaak heel succesvolle programma’s stopzet. Ik denk dan bijvoorbeeld aan zeer succesvolle subsidies voor energiebesparing in de bestaande bouw. Dat kan toch niet de bedoeling zijn lijkt ons? Kan de gedeputeerde op dat punt duidelijkheid verschaffen. Wij zijn van mening dat tot er nieuw beleid is we gewoon moeten blijven investeren in bestaande programma’s, maar mogelijk denkt GS daar anders over. 

GroenLinks hoopt dat er in Parijs een fantastisch klimaatakkoord wordt gesloten waar de wereld trots op kan zijn. Het is nu al duidelijk dat ene keuze voor kwaliteit van leven, ook voor onze kinderen en kleinkinderen van iedereen een grote inspanning zal vragen. Wij roepen de Staten van Noord-Holland op daar vandaag mee te beginnen. Kleine stapjes misschien, maar mijlpalen voor Noord-Holland.